Uitvalsverschijnselen en epileptische aanvallen hangen vooral samen met de plaats waar de tumor zich in de hersenen bevindt.

Epilepsie

Epilepsie wordt veroorzaakt door een lokalisatie van de tumor in de hersenschors, waarbij de tumor bepaalde delen van de hersenen prikkelt. Een epileptische aanval, een insult, is vaak het eerste teken van een hersentumor. Dit kan een grote, tonisch-clonisch gegeneraliseerde aanval zijn, maar ook een kleine, partiële aanval, waarbij bijvoorbeeld uitsluitend trekkingen in een arm of been optreden. Ook aanvallen van veranderd gevoel kunnen optreden, als de tumor bij de sensibele cortex zit.

Kenmerkend voor een epileptische aanval is dat het in aanvallen optreedt, meestal kort duurt (enkele seconden of minuten) en vanzelf weer overgaat.

Indien epileptische aanvallen optreden, worden vaak middelen ter voorkoming van deze aanvallen (anti-epileptica) voorgeschreven door de behandelend neuroloog. Bij aanvallen die moeilijk onder controle te krijgen zijn, wordt soms en indien mogelijk overgegaan op epilepsiechirurgie. Bij deze ingreep wordt getracht de epileptogene zone ( = het gebied waar vanuit de aanval ontstaat) neurochirurgisch te verwijderen. Zie ook omgaan met epilepsie.

Uitvalsverschijnselen

Onder neurologische uitvalsverschijnselen verstaat men uitval van motoriek (verlamming), van het gevoel (’verdoofd gevoel’) en van gehoor, gezichtsvermogen of spraak. De aard van het functieverlies hangt nauw samen met schade aan een specifiek deel van de hersenen (zie figuur). In principe kan elke functie aangedaan worden. Er bestaan zogenaamde ’stille’ gebieden in de hersenen, waar een tumor een groot volume kan innemen voordat symptomen optreden. Een typisch voorbeeld hiervan is een tumor in het voorste deel van de hersenen (frontale kwabben). Patiënten met een frontale tumor kunnen lijden aan veranderingen van het karakter en ’onhandigheid’. Op andere plaatsen in de hersenen kunnen kleine beschadigingen soms forse symptomen geven. Zo kan een tumor in de linker slaapkwab (temporaalkwab) woordvindstoornissen veroorzaken: een patiënt weet wat hij of zij wil zeggen, maar kan niet op de juiste woorden komen. Andere klachten zijn krachtsverlies (motore cortex, hersenstam), geheugenstoornissen (temporaal kwab, basale kernen), evenwichtsklachten (kleine hersenen of cerebellum), doofheid (brughoek) of gezichtsvelddefecten (occipitale cortex).