Oorzaken
Hoofdpijn wordt zelden door een hersentumor veroorzaakt. De hoofdpijn die
veroorzaakt wordt door een hersentumor is het gevolg van verhoogde druk binnen
de schedel (de intracraniële druk). Overigens, lang niet alle hersentumoren
veroorzaken intracraniële drukverhoging, dus ook geen hoofdpijn. Ook zijn er
andere aandoeningen dan tumoren die verhoogde intracraniële druk veroorzaken en
dus gepaard gaan met dezelfde soort hoofdpijn.
Klachten
De typische hoofdpijn die patiënten met een intracraniële drukverhoging
beschrijven is 's ochtends erger dan 's avonds. Dit komt omdat in de normale
situatie, de hersendruk in de vroege ochtend het hoogst is. Ook momenten
die altijd al gepaard gaan met intracraniële druk verhoging provoceren de
hoofdpijn, zoals bukken, niezen of persen. De hoofdpijn bevindt zich achter de
ogen, heeft een drukkend karakter en is niet kloppend, zoals bv. bij migraine
het geval is. Bij tumoren in de kleine hersenen kan de hoofdpijn juist in het
achterhoofd zitten. De hoofdpijn is meestal in het hele hoofd aanwezig, maar zit
soms aan een kant. Kenmerkend is dat de hoofdpijn gepaard gaat met misselijkheid
en braken. Bij langdurige verhoogde intracraniële druk treden problemen met het
zien op door stuwing in het netvlies van het oog (retina).
Intracraniële druk
Hersentumoren veroorzaken een verhoogde intracraniële druk door
drie mechanismen. Als op kinderleeftijd de schedelnaden eenmaal gesloten zijn, kan
de schedel niet meer in omvang toenemen. Het volume van de tumor komt bij
het bestaande hersenvolume waardoor de druk toeneemt. Bij langzaam groeiende
tumoren kunnen de hersenen zich aanpassen, waardoor tumoren een groot volume
kunnen krijgen voordat intracraniële druk stijging optreedt. Bij snel groeiende
tumoren is het aanpassingsvermogen veel kleiner en treedt bij een gering volume
al drukverhoging op. Ook veroorzaken veel hersentumoren oedeem
(vochtophoping) van de hersenen, waardoor de intracraniële druk toeneemt. Ten
slotte veroorzaken sommige tumoren een afvloedbelemmering van het hersenvocht,
wat ook gepaard gaat met verhoogde intracraniële druk. Dit is kenmerkend voor
tumoren bij de kleine hersenen.
