Patiënten
met hersentumoren gebruiken vaak meerdere medicijnen. Hiervoor werden al de
middelen tegen epilepsie (antiepileptica) genoemd. Ook middelen als
chemotherapie, corticosteroiden en maagbeschermers worden veelvuldig
voorgeschreven. Kort komen de middelen hier aan bod.
Antiepileptica
Chemotherapie
Corticosteroiden
Dexamethason
Maagbeschermers
Patiënten
met een glioom hebben vaak epilepsie; dit geldt vooral voor patiënten met een
laag gradig glioom. De neuroloog zal na het stellen van de diagnose epilepsie
overgaan tot het voorschrijven van een antiepilepticum. Tegenwoordig worden deze
medicijnen niet meer profylactisch (uit voorzorg) voorgeschreven als er nog geen
epilepsieaanvallen zijn opgetreden, maar alleen in geval van het optreden van
epilepsieaanvallen.
Er
zijn vele antiepileptica beschikbaar. De meeste gebruikte zijn: depakine
(natriumvalproaat), tegretol (carbamazepine) en fenytoine (diphantoine).
Nieuwere preparaten zijn trileptal, keppra en lamictal. In het algemeen wordt er
begonnen met 1 medicijn, en wordt het effect geëvalueerd. Het is de bedoeling
dat de epilepsie wordt onderdrukt, en er geen hinderlijke bijwerkingen ontstaan
bij de gebruikte dosering. Niet iedereen reageert hetzelfde op een medicament.
Zo heeft de één last van hinderlijke bijwerkingen bij slechts lage dosering,
terwijl de ander hoge doseringen probleemloos gebruikt. Ook is het niet zo dat
de epilepsieaanvallen altijd kunnen worden onderdrukt. Als het met 1e medicijn
niet lukt, wordt vaak een 2e erbij geprobeerd. Als het dan lukt om de aanvallen
te onderdrukken, wordt vaak het 1 medicijn afgebouwd. Soms hebben patiënten wel
4 soorten antiepileptica nodig. Ook is het zo dat bij laag gradige gliomen
slechts de helft van de patiënten aanvalsvrij wordt met medicijnen. De
behandeling van de tumor zelf (met operatie, radiotherapie en/of chemotherapie)
kan ook een gunstig effect hebben op de aanvalsfrequentie. Dit geldt zeker
indien bij operatie, naast de tumor zelf, ook het hersengebied waaruit de
epilepsie ontstaat (de epileptogene zone) veilig kan worden verwijderd.
De
antiepileptica hebben allemaal een eigen bijwerkingenprofiel, die vermeld staan
in de bijsluiter. Soms kunnen deze als zeer hinderlijk worden ervaren: bv.
haaruitval en gewichtsaanwas bij gebruik van depakine, wazig zien en
instabiliteit bij gebruik van carbamazepine (Tegretol). Bespreek een en ander
altijd met uw arts: dosisaanpassing of verandering van medicament zijn wellicht
nodig. Voor patiënt en arts is het als het ware laveren tussen positief effect
(voorkomen van epilepsieaanvallen wat de kwaliteit van leven gunstig beïnvloedt)
en negatief effect (bijwerkingen die de kwaliteit van leven ongunstig
beïnvloedt).
Bespreek
ook altijd met uw arts de eventuele interactie van antiepileptica met medicijnen
die u toch al gebruikte.
naar boven
Hiervoor wordt verwezen naar het aparte hoofdstuk chemotherapie.
naar boven
Corticosteroiden zijn bijnierschorshormonen die ook natuurlijk in het menselijk lichaam
voorkomen. Bij patiënten met hersentumoren wordt vaak het corticosteroid
dexamethason voorgeschreven. Het is een krachtig middel waarop patiënten vaak
goed reageren. Dit komt door het oedeem (vocht) bestrijdend effect van het
medicijn. Rondom een hersentumor bevindt zich vaak een oedemateuze zone, die
mede leidt tot neurologische uitvalsverschijnselen en bv hoofdpijn door hogere
druk in het hoofd. Vaak leidt dexamethason al in enkele uren tot afname van
klachten en verschijnselen.
naar boven
Helaas
heeft dexamethason ook vele nadelige effecten, wat de reden is om altijd te
streven naar een zo kort mogelijke periode van gebruik, en een zo laag mogelijke
dosering. Enkele nadelige neveneffecten zijn het ontstaan van spierzwakte
(vooral in de bovenbenen, hierdoor moeite met opstaan uit een stoel, traplopen,
etc), dunner wordende ledematen terwijl romp en hoofd dikker worden, dunnere en
kwetsbaardere huid, botontkalking, gedragsverandering, eetlusttoename, ontstaan
van hoge bloeddruk, suikerziekte, ontstaan van enkeloedeem (vocht vasthouden in
de onderbenen), gewichtstoename, slaapstoornissen, onrust, angstige gevoelens.
De kans om negatieve bijwerkingen te ontwikkelen houdt zeker verband met langer
gebruik en hogere doseringen. Het is ook van belang om altijd de door u
gebruikte dosering goed bij te houden en niet zomaar te stoppen met inname.
Bespreek e.e.a. altijd met uw arts.
naar boven
Het gebruik van dexamethason kan ook leiden tot een hogere kans op het
krijgen van maagproblemen, vooral bij patiënten die voorheen al maagproblemen
hadden. Bij deze patiënten worden dan ook maagbeschermende medicijnen (bv
zantac, losec) voorgeschreven ten tijde van dexamethason gebruik.
naar boven
